In feite toont de verdeling van de standaard de erkenning van een heel duidelijk feit: de Corgi is twee verschillende rassen, en niet één zoals eerder werd gedacht. De Welsh Corgi Pembroke en de Welsh Corgi Cardigan zijn verschillende rassen, afkomstig uit 2 provincies in Wales. Pembrokeshire en Cardiganshire zijn altijd gescheiden geweest door bergketens, en hierdoor heeft er geen actieve kruising tussen de lokale hondenrassen plaatsgevonden. De bergketen die de provincie verdeelt is het Cambriumgebergte. Het strekt zich uit van het zuidwestelijke schiereiland tot het noordoosten van Wales. Als gevolg van nauw verwante kruisingen en geïsoleerde ontwikkeling in geïsoleerd bergachtig terrein hebben deze rassen hun individuele fenotypespecificiteit kunnen consolideren.
Grootte: Van dichtbij lijkt het vest groter en ruwer dan de pembroke.
Wol: Het vest heeft een stijve, korte vacht. De vachtkleur kan tijger, rood, zwart, driekleur, gemarmerd in verschillende combinaties zijn, met lichte witte of rode aftekeningen. Op zijn beurt heeft de Pembroke een middellange vacht, kleur – alleen rood of driekleur, met grote witte insluitsels op de nek, borst en poten.
Oren: Cardigans hebben grotere, meer afgeronde punten, terwijl Pembroke-oren middelgroot zijn.
Staart: Pembrokies zijn een komvormig staartras. Meestal hebben deze honden puppy’s in hun nest die vanaf de geboorte een kom vormen. Pups die met een staart geboren worden, deze is hoofdzakelijk geknipt tot de lengte van één wervel. Tegenwoordig is het in de landen van Europa niet gebruikelijk om de staart van een Pembroke in te korten. De staart van de Cardigan is lang en is nooit gekocht.
Karakter: van nature is de Cardian gereserveerd en rustig, de Pembroke is nieuwsgieriger en actiever.
Beide rassen worden voorwaardelijk geclassificeerd als “steilharige herdershonden”, maar net als alle andere oude rassen is elk van hen veel meer dan een ras in de algemeen bekende interpretatie van het woord. Dit betekent dat er nog steeds veel onbegrip en verwarring bestaat over hun ‘verwantschap’. Oorspronkelijk was de definitie van het ras niet gebaseerd op het uiterlijk, maar op de werkkwaliteiten van de hond, waardoor het fenotype door de eeuwen heen aanzienlijk kon veranderen. Pas halverwege de twintigste eeuw kreeg het een stevige basis (om hier zeker van te zijn, is het de moeite waard om naar foto’s en verslagen van tentoonstellingen uit het begin van de twintigste eeuw te kijken).
Tegenwoordig zijn er hypothesen die beweren dat er verwantschap is tussen corgi’s en verschillende rassen. In de regel zijn ze uitsluitend gebaseerd op visuele overeenkomsten. Er is bijvoorbeeld een mening dat de Cardigan een verre verwant is van teckelhonden, maar wanneer hij de infusie van deze tak kreeg, toen hij zich ervan verwijderde, blijft het slechts een gok.
Hoogstwaarschijnlijk gaat de afstamming van de eenvoudige viervoetige aboriginals van West-Brittannië terug tot de tijd dat ze hier arriveerden, vergezeld door de eerste mensen. Het is niet hun schuld dat deze afstamming door de eeuwen heen verloren is gegaan. In de loop van duizenden jaren is de Corgi mogelijk gekruist met verschillende hondenrassen die naar de Britse eilanden zijn gebracht. Op dit moment is er geen manier om de theorieën die over dit onderwerp naar voren komen te weerleggen of te bewijzen.
