De Welsh Corgi Pembroke en de Welsh Corgi Cardigan zijn twee afzonderlijke rassen. Ze komen uit verschillende delen van Wales: Pembrokeshire en Cardiganshire. Berggebieden beperkten het contact tussen de plaatselijke hondenpopulaties. Door die gescheiden ontwikkeling kregen beide rassen eigen uiterlijke kenmerken.
Grootte en bouw. De Cardigan oogt doorgaans groter en zwaarder gebouwd dan de Pembroke.
Vacht en kleur. De Cardigan heeft een dichte, vrij korte vacht. Kleuren zijn onder meer gestroomd, rood, driekleur en merle, vaak met witte aftekeningen. De Pembroke heeft een middellange vacht en komt onder meer voor in rode en driekleurige varianten, met witte aftekeningen op bijvoorbeeld hals, borst en poten.
Oren. De oren van de Cardigan zijn groter en hebben sterker afgeronde punten; die van de Pembroke zijn kleiner.
Staart. De Cardigan heeft een lange staart. Een Pembroke kan met een lange of een aangeboren korte staart worden geboren. Een natuurlijke korte staart is iets anders dan een gecoupeerde staart: historisch werden staarten van Pembrokes ook gecoupeerd.
Karakter. Cardigans worden vaak als gereserveerder en rustiger beschreven, Pembrokes als opener en actiever. Iedere hond heeft echter een eigen temperament.
Beide rassen hebben een herdersachtergrond. Vroeger waren vooral de werkkwaliteiten belangrijk, waardoor het uiterlijk in de loop van de tijd kon veranderen. Moderne rasstandaarden hebben de uiterlijke verschillen duidelijker vastgelegd; oude foto’s en tentoonstellingsverslagen laten die ontwikkeling zien.
Over de verre oorsprong en verwantschap van corgi’s bestaan verschillende theorieën. Die zijn vaak gebaseerd op uiterlijke gelijkenissen. Zo wordt de Cardigan soms met teckelachtige honden in verband gebracht, maar zo’n gelijkenis bewijst nog geen gezamenlijke afstamming.
In hun lange geschiedenis kunnen plaatselijke honden gekruist zijn met honden die naar de Britse eilanden werden gebracht. Alle stappen van die ontwikkeling zijn moeilijk te reconstrueren. Zulke theorieën moeten daarom als veronderstellingen worden behandeld, niet als bewezen afstammingsgeschiedenis.
