Welsh corgi pembroke i welsh corgi cardigan to dwie odrębne rasy. Pochodzą z różnych części Walii: Pembrokeshire i Cardiganshire. Tereny górskie ograniczały kontakt między miejscowymi populacjami psów. Dzięki odrębnemu rozwojowi każda rasa utrwaliła własne cechy wyglądu.
Wielkość i budowa. Cardigan zwykle sprawia wrażenie większego i mocniej zbudowanego od pembroke.
Szata i umaszczenie. Cardigan ma gęstą, dość krótką sierść. Występują między innymi umaszczenia pręgowane, rude, trójkolorowe i merle, często z białymi znaczeniami. Pembroke ma sierść średniej długości i występuje między innymi w odmianach rudych oraz trójkolorowych, z białymi znaczeniami na przykład na szyi, piersi i łapach.
Uszy. U cardigana są większe, z bardziej zaokrąglonymi końcami. U pembroke są mniejsze.
Ogon. Cardigan ma długi ogon. Pembroke może urodzić się z ogonem długim lub naturalnie krótkim. Wrodzona krótkoogoniastość nie jest tym samym co kopiowanie: historycznie ogony pembroke również kopiowano.
Charakter. Cardigany często opisuje się jako bardziej powściągliwe i spokojne, a pembroke jako bardziej otwarte i aktywne. Każdy pies ma jednak indywidualny temperament.
Obie rasy mają pasterskie pochodzenie. Dawniej liczyły się przede wszystkim cechy użytkowe, więc wygląd mógł zmieniać się z czasem. Współczesne wzorce wyraźniej utrwaliły różnice; dawne fotografie i relacje z wystaw pokazują przebieg tych zmian.
Istnieją różne teorie dotyczące dawnego pochodzenia i pokrewieństwa corgi. Często opierają się na podobieństwach wyglądu. Na przykład cardigana niekiedy łączy się z psami jamnikowatymi, ale samo podobieństwo nie dowodzi wspólnego pochodzenia.
W długiej historii miejscowe psy mogły krzyżować się z psami przywożonymi na Wyspy Brytyjskie. Dokładne odtworzenie wszystkich etapów rozwoju jest trudne. Takie teorie należy więc traktować jako przypuszczenia, a nie udowodnioną historię pochodzenia.
